Bilirubina

Co to jest i jak oceniamy jej poziom?

Bilirubina to żółtopomarańczowy barwnik powstający podczas rozpadu hemoglobiny z czerwonych krwinek. Proces ten zachodzi głównie w wątrobie, śledzionie
i szpiku kostnym. Bilirubina krąży we krwi w postaci niezwiązanej (wolnej), a następnie w wątrobie ulega przekształceniu w formę związaną (sprzężoną), która jest rozpuszczalna w wodzie i może być wydalana z organizmu. Prawidłowe stężenie bilirubiny jest kluczowe dla oceny funkcji wątroby i diagnostyki różnych schorzeń. U noworodków,
z uwagi na niedojrzałość wątroby, organizm „nie nadąża”
z przetwarzaniem bilirubiny
a dodatkowo, część hemoglobiny, pochodząca z okresu płodowego ulega zniszczeniu – rozpada się do bilirubiny, przez co jej produkcja jest zwiększona.

Ocena poziomu bilirubiny

Poziom bilirubiny ocenia się poprzez badanie krwi, zwane oznaczeniem bilirubiny całkowitej. Badanie to mierzy łączną ilość bilirubiny wolnej
i związanej w surowicy krwi.
U noworodków wykonujemy to badanie też bilirubinometrem i nie musimy wówczas nakłuwać skóry.

Normy stężenia bilirubiny

Są oceniane na odpowiednich tabelach, gdzie bierze się pod uwagę ilość tygodni życia płodowego oraz wiek noworodka.

Ryc. 1. Wskazania do rozpoczęcia fototerapii u noworodków, u których nie stwierdzono choroby hemolitycznej, w zależności od wieku kalendarzowego i wieku płodowego (opracowano na podstawie: Beeby P.: Neonatal Medicine Protocol Book. Royal Prince Alfred Hospital, 2003)

Znaczenie diagnostyczne

Monitorowanie poziomu bilirubiny jest istotne w diagnostyce i monitorowaniu leczenia chorób wątroby oraz układu krwiotwórczego. W przypadku nieprawidłowych wyników konieczna jest konsultacja z lekarzem w celu ustalenia przyczyny i wdrożenia odpowiedniego postępowania.

Zawsze niepokojący jest u noworodka podwyższony poziom bilirubiny w 1 dobie życia wymaga pilnej diagnostyki i opieki lekarskiej.

Między 2 dobą życia, aż do 10-12 dnia może pojawić się fizjologiczna żółtaczka ze zwiększeniem stężenia bilirubiny wolnej- w razie przekroczenia niebezpiecznego poziomu, który może dotrzeć do mózgu mamy wskazanie do fototerapii, czyli tzw lampy- one przyspieszają rozpad bilirubiny.

Objawy, które wskazują na przekroczenie bariery krew- mózg:

• brak aktywności, ospałość, apatia
• drgawki
• dziwne ruchy
• wiotkość mięśni
• piskliwy, głośny krzyk

U części noworodków żółtaczka przedłuża się wówczas mamy do czynienia z żółtaczką dzieci karmionych piersią.