Kategoria: Uncategorized

Co to jest i jak oceniamy jej poziom?

---

Bilirubina to żółtopomarańczowy barwnik powstający podczas rozpadu hemoglobiny z czerwonych krwinek. Proces ten zachodzi głównie w wątrobie, śledzionie
i szpiku kostnym. Bilirubina krąży we krwi w postaci niezwiązanej (wolnej), a następnie w wątrobie ulega przekształceniu w formę związaną (sprzężoną), która jest rozpuszczalna w wodzie i może być wydalana z organizmu. Prawidłowe stężenie bilirubiny jest kluczowe dla oceny funkcji wątroby i diagnostyki różnych schorzeń. U noworodków,
z uwagi na niedojrzałość wątroby, organizm „nie nadąża”
z przetwarzaniem bilirubiny
a dodatkowo, część hemoglobiny, pochodząca z okresu płodowego ulega zniszczeniu – rozpada się do bilirubiny, przez co jej produkcja jest zwiększona.

Ocena poziomu bilirubiny

Poziom bilirubiny ocenia się poprzez badanie krwi, zwane oznaczeniem bilirubiny całkowitej. Badanie to mierzy łączną ilość bilirubiny wolnej
i związanej w surowicy krwi.
U noworodków wykonujemy to badanie też bilirubinometrem i nie musimy wówczas nakłuwać skóry.

Normy stężenia bilirubiny

Są oceniane na odpowiednich tabelach, gdzie bierze się pod uwagę ilość tygodni życia płodowego oraz wiek noworodka.

Ryc. 1. Wskazania do rozpoczęcia fototerapii u noworodków, u których nie stwierdzono choroby hemolitycznej, w zależności od wieku kalendarzowego i wieku płodowego (opracowano na podstawie: Beeby P.: Neonatal Medicine Protocol Book. Royal Prince Alfred Hospital, 2003)

Znaczenie diagnostyczne

Monitorowanie poziomu bilirubiny jest istotne w diagnostyce i monitorowaniu leczenia chorób wątroby oraz układu krwiotwórczego. W przypadku nieprawidłowych wyników konieczna jest konsultacja z lekarzem w celu ustalenia przyczyny i wdrożenia odpowiedniego postępowania.

Zawsze niepokojący jest u noworodka podwyższony poziom bilirubiny w 1 dobie życia wymaga pilnej diagnostyki i opieki lekarskiej.

Między 2 dobą życia, aż do 10-12 dnia może pojawić się fizjologiczna żółtaczka ze zwiększeniem stężenia bilirubiny wolnej- w razie przekroczenia niebezpiecznego poziomu, który może dotrzeć do mózgu mamy wskazanie do fototerapii, czyli tzw lampy- one przyspieszają rozpad bilirubiny.

Objawy, które wskazują na przekroczenie bariery krew- mózg:

• brak aktywności, ospałość, apatia
• drgawki
• dziwne ruchy
• wiotkość mięśni
• piskliwy, głośny krzyk

U części noworodków żółtaczka przedłuża się wówczas mamy do czynienia z żółtaczką dzieci karmionych piersią.

---

Wodniak jądra (łac. hydrocele testis) to schorzenie polegające na nagromadzeniu płynu surowiczego między osłonkami otaczającymi jądro, co prowadzi do powiększenia moszny. Może występować zarówno u noworodków, jak i dorosłych mężczyzn.

Rodzaje wodniaka jądra

• Wrodzony wodniak jądra: występuje u noworodków i jest wynikiem niezamknięcia wyrostka pochwowego otrzewnej podczas rozwoju płodowego. W większości przypadków zanika samoistnie w ciągu pierwszego roku życia
• Nabyty wodniak jądra: dotyczy głównie dorosłych mężczyzn
  i może być spowodowany urazami, stanami zapalnymi
  (np. zapaleniem jądra lub najądrza), nowotworami jądra czy powikłaniami po operacjach w obrębie moszny

Objawy

Najczęstszym objawem jest bezbolesne powiększenie jednej lub obu stron moszny. Wodniak może powodować uczucie ciężkości, dyskomfort podczas chodzenia czy aktywności fizycznej. W rzadkich przypadkach może wystąpić ból, zwłaszcza jeśli wodniak jest wynikiem stanu zapalnego lub urazu.

Diagnostyka

Rozpoznanie opiera się na wywiadzie lekarskim i badaniu fizykalnym. Lekarz może wykonać
tzw. diaphanoskopię, polegającą na podświetleniu moszny – obecność płynu powoduje przeświecanie światła. Dodatkowo, zaleca się wykonanie badania ultrasonograficznego (USG), które pozwala na ocenę zawartości moszny i wykluczenie innych patologii, takich jak guzy jądra.

Leczenie

• u dzieci – wodniak wrodzony często ustępuje samoistnie
  w ciągu pierwszych 12–24 miesięcy życia i zazwyczaj nie wymaga interwencji chirurgicznej
• u dorosłych – jeśli wodniak powoduje dolegliwości lub powiększa się, zaleca się leczenie operacyjne polegające na usunięciu nadmiaru płynu
  i zamknięciu komunikacji z jamą otrzewnej; zabieg ten nazywa się hydrocelektomią

Ważne jest, aby nie bagatelizować objawów powiększenia moszny
i skonsultować się z lekarzem urologiem w celu dokładnej diagnostyki i ustalenia odpowiedniego postępowania.

Kiedy jest konieczne i jaką rolę odgrywa neurologopeda?

---

Wędzidełko to cienki fałd tkanki, który łączy dolną powierzchnię języka z dnem jamy ustnej. Pełni rolę stabilizacyjną i utrzymuje język we właściwej pozycji, ale w przypadku nieprawidłowej budowy może ograniczać ruchy języka.
U niektórych dzieci może być ono zbyt krótkie lub umiejscowione zbyt blisko końcówki języka, co prowadzi do problemów. W takim przypadku wykonuje się zabieg podcięcia wędzidełka (frenotomię), które może poprawić funkcjonowanie aparatu mowy, karmienia oraz ogólny rozwój dziecka.

Wskazania do podcięcia wędzidełka

Nie każde skrócone wędzidełko wymaga interwencji chirurgicznej. Wskazania do zabiegu obejmują:

• problemy ze ssaniem
  u noworodków – utrudnione karmienie piersią, szybkie męczenie się podczas ssania
• trudności w rozszerzaniu języka i jego unoszeniu, co może wpływać na prawidłową artykulację głosek
• zaburzone funkcje jamy ustnej – nieprawidłowe oddychanie, trudności z uzyskaniem prawidłowej pozycji spoczynkowej języka, nieprawidłowa funkcja języka podczas połykania
• trudności związane
  z rozszerzaniem diety oraz prawidłowym rozwojem funkcji gryzienia i żucia
• wady zgryzu i nieprawidłowa praca języka
• opóźniony rozwój mowy lub nieprawidłowa artykulacja dźwięków
• napięcia w obrębie jamy ustnej, które mogą prowadzić do asymetrii twarzy i problemów
  z oddychaniem

Jak wygląda zabieg?

Podcięcie wędzidełka to szybki zabieg, który może być wykonany już u noworodków. Wyróżnia się trzy główne sposoby jego przeprowadzenia:

• frenotomia – przecięcie wędzidełka, szybki zabieg zwykle bez konieczności znieczulenia, nie ma konieczności zakładania szwów
• frenektomia – zabieg wycięcia wędzidełka języka, bez ingerencji w struktury mięśniowe, wymaga zaopatrzenia rany szwami
• frenuloplastyka – najbardziej zaawansowany zabieg wykonywany u starszych dzieci, wymagający szwów

Rola neurologopedy po podcięciu wędzidełka

Zabieg korekcji wędzidełka to dopiero pierwszy krok w terapii.
Aby uzyskać pełną funkcjonalność języka, konieczna jest praca
z neurologopedą, który:

• ocenia napięcie mięśniowe
  i funkcjonowanie języka przed oraz po zabiegu
• wykonuje ćwiczenia usprawniające i aktywizujące język, zapobiegając ponownemu przyrośnięciu tkanki
• pomaga w nauce prawidłowego ssania u niemowląt oraz poprawnej artykulacji
  u starszych dzieci
• pracuje nad prawidłowym połykaniem, prawidłowym oddychaniem i eliminacją nawyków mogących negatywnie wpływać na rozwój mowy i zgryzu

Ćwiczenia po podcięciu wędzidełka

Aby zapewnić optymalne efekty, neurologopeda zaleca zestaw ćwiczeń, takich jak:

• unoszenie języka do podniebienia
• wysuwanie języka jak najdalej na zewnątrz
• przesuwanie języka od jednego kącika ust do drugiego
• „oblizywanie” warg
  i podniebienia
• delikatny masaż miejsca po zabiegu, aby zapobiec bliznowaceniu

Podcięcie wędzidełka może znacząco poprawić funkcjonowanie języka, ale samo wykonanie zabiegu nie wystarczy. Współpraca
z neurologopedą jest kluczowa dla prawidłowego rozwoju mowy, ssania i funkcji jamy ustnej. Wczesna diagnoza i odpowiednia terapia mogą zapobiec wielu problemom logopedycznym w przyszłości.
Jeśli masz wątpliwości dotyczące wędzidełka u swojego dziecka, warto skonsultować się z logopedą lub neurologopedą.

---

Prawidłowy przyrost masy ciała jest kluczowym wskaźnikiem zdrowia
i rozwoju niemowlęcia. Tempo wzrostu wagi zależy od wielu czynników, takich jak genetyka, sposób karmienia oraz ogólny stan zdrowia dziecka.
Poniżej przedstawiono ogólne wytyczne dotyczące przyrostu masy ciała w pierwszym roku życia.

Pierwsze dni życia

• Fizjologiczny spadek masy ciała: W ciągu pierwszych dni po urodzeniu noworodki mogą stracić do 10% masy urodzeniowej. Jest to normalne zjawisko związane z adaptacją do życia pozałonowego. Masa urodzeniowa jest zazwyczaj odzyskiwana w ciągu 7–10 dni.

Pierwsze trzy miesiące

• Przyrost masy ciała: W tym okresie niemowlęta przybierają średnio od 26 do 31 gramów dziennie, co odpowiada około 182–217 gramom tygodniowo.

Trzeci do szóstego miesiąca

• Tempo wzrostu: Przyrost masy ciała wynosi około 17–18 gramów dziennie, czyli 119–126 gramów tygodniowo.

Szósty do dziewiątego miesiąca

• Zmniejszenie tempa: Niemowlęta przybierają około 12–13 gramów dziennie, co daje 84–91 gramów tygodniowo.

Dziewiąty do dwunastego miesiąca

• Dalsze spowolnienie: Przyrost masy ciała wynosi około 9 gramów dziennie, czyli około 63 gramów tygodniowo.

Podwojenie i potrojenie masy urodzeniowej

• Podwojenie masy: Większość niemowląt podwaja swoją masę urodzeniową około 5–6 miesiąca życia.
• Potrojenie masy: Potrojenie masy urodzeniowej następuje zazwyczaj do końca pierwszego roku życia.

Warto pamiętać, że każde dziecko rozwija się indywidualnie,
a przedstawione wartości są orientacyjne. Regularne monitorowanie masy ciała oraz konsultacje z pediatrą pomogą
w ocenie prawidłowego rozwoju niemowlęcia.

---

Mleko modyfikowane to specjalnie przetworzone mleko krowie lub kozie, dostosowane do potrzeb niemowląt
i małych dzieci. Jego celem jest jak najbliższe odwzorowanie składu
i wartości odżywczych mleka matki, szczególnie gdy karmienie piersią
nie jest możliwe lub niewystarczające. Na rynku dostępnych jest wiele rodzajów mleka sztucznego, różniących się składem i przeznaczeniem.

Rodzaje mleka modyfikowanego

W zależności od wieku dziecka wyróżniamy kilka podstawowych grup mlek modyfikowanych:

• mleko początkowe („1”) – przeznaczone dla noworodków od urodzenia do 6. miesiąca życia. Jego skład jest dostosowany do
  delikatnego układu pokarmowego niemowląt
• mleko następne („2”) – dla niemowląt powyżej 6. miesiąca życia, wzbogacone
  o dodatkowe składniki odżywcze, odpowiadające rosnącym potrzebom dziecka
• mleko dla dzieci powyżej 1. roku życia („3”, „Junior”) – przeznaczone dla starszych dzieci, jako uzupełnienie diety w kluczowe składniki odżywcze

Oprócz standardowych mlek modyfikowanych dostępne są także produkty specjalistyczne:

• Mleko hipoalergiczne (HA) – zawiera częściowo zhydrolizowane białka, które zmniejszają ryzyko reakcji alergicznych u dzieci
  z predyspozycjami do alergii
• Mleko antyrefluksowe (AR) – zagęszczone, co pomaga
  w redukcji ulewań i refluksu żołądkowo-przełykowego
• Mleko bezlaktozowe – przeznaczone dla dzieci
  z nietolerancją laktozy, zawiera inne źródła węglowodanów,
  np. maltodekstrynę
• Mleko dla dzieci z kolkami i zaparciami („Comfort”) – ma obniżoną zawartość laktozy
  i bardziej przyswajalne białko, wspomagając delikatny układ trawienny
• Mleko dla dzieci z alergią
  na białka mleka krowiego dostępne na receptę

Skład mleka modyfikowanego

Podstawowe składniki mleka modyfikowanego obejmują:

• białka – zazwyczaj pochodzące z mleka krowiego, poddane modyfikacji w celu łatwiejszego trawienia. W niektórych produktach stosuje się białka częściowo hydrolizowane, zmniejszające ryzyko alergii
• węglowodany – głównie laktoza, ale w niektórych preparatach mogą pojawiać się inne źródła, takie jak skrobia czy maltodekstryna
• tłuszcze – mieszanka olejów roślinnych (np. olej rzepakowy, kokosowy, słonecznikowy), dostarczających niezbędnych kwasów tłuszczowych
• witaminy i minerały – wzbogacone w kluczowe składniki odżywcze, takie jak wapń, żelazo, cynk oraz witaminy A, D, E i K
• kwasy tłuszczowe omega-3
  i omega-6 – wspierające rozwój mózgu i układu nerwowego
• prebiotyki i probiotyki – pomagające w budowaniu zdrowej mikroflory jelitowej
  i wzmacniające odporność

Niektóre mleka mogą zawierać składniki, które budzą kontrowersje, np. olej palmowy, syrop glukozowy czy lecytynę sojową.
Warto dokładnie czytać etykiety i wybierać produkty o jak najprostszym składzie.

Jak wybrać odpowiednie mleko modyfikowane?

Decyzja o wyborze mleka modyfikowanego powinna być podjęta w porozumieniu z lekarzem pediatrą, który uwzględni indywidualne potrzeby dziecka, ewentualne alergie oraz problemy trawienne. Ważne jest także obserwowanie reakcji niemowlęcia – jeśli pojawią się objawy nietolerancji, takie jak wysypka, kolki czy biegunki, warto rozważyć zmianę preparatu.

Choć mleko modyfikowane stanowi wartościowe źródło składników odżywczych, mleko matki pozostaje najlepszym pokarmem dla niemowlęcia, dlatego zaleca się jego stosowanie zawsze, gdy jest to możliwe. W sytuacjach, gdy karmienie piersią jest niemożliwe lub niewystarczające, odpowiednio dobrane mleko modyfikowane może wspierać zdrowy rozwój dziecka.

Omówienie porcji i ocena przybierania na wadze u niemowląt

---

Mleko kobiece jest idealnym pokarmem dla noworodków
i niemowląt, dostosowanym do ich potrzeb na każdym etapie rozwoju. Odpowiednia ilość spożywanego mleka oraz przyrost masy ciała są kluczowymi wskaźnikami prawidłowego karmienia i rozwoju dziecka.

Porcje mleka kobiecego – ile mleka potrzebuje niemowlę?

Ilość mleka wypijanego przez niemowlę zmienia się wraz z jego wiekiem i zapotrzebowaniem:

• pierwsze dni życia – noworodek spożywa niewielkie ilości siary, czyli gęstego, bogatego
  w przeciwciała mleka
  (ok. 5–10 ml na karmienie)
• 1. tydzień – porcja wzrasta do ok. 30–60 ml na jedno karmienie
• 1. miesiąc – niemowlę pije średnio 90–120 ml mleka
  co 2–3 godziny
• 3.– 6. miesiąc – objętość jednorazowej porcji może wynosić nawet 150–180 ml,
  a karmienia stają się rzadsze (ok. 6–8 razy na dobę)

Dziecko reguluje ilość wypijanego mleka, dlatego ważniejsze od sztywnych norm jest obserwowanie sygnałów głodu i sytości.

Ocena przybierania na wadze – na czym polega?

Przyrost masy ciała jest podstawowym wskaźnikiem prawidłowego odżywienia niemowlęcia. Standardowe normy przybierania wynoszą:

• pierwsze dni życia – możliwa utrata 5–7% masy urodzeniowej (fizjologiczna utrata masy ciała)
• 1. miesiąc – przyrost wynosi średnio 150–250 g tygodniowo
• 3.– 6. miesiąc – niemowlę przybiera około 500–800 g miesięcznie
• po 6. miesiącu – tempo przyrostu masy spada, wynosząc ok. 400–600 g miesięcznie

Lekarze oceniają wzrost i wagę dziecka, korzystając z siatek centylowych. Ważne jest, aby niemowlę rozwijało się harmonijnie – zarówno zbyt szybki, jak i zbyt wolny przyrost masy ciała może wymagać konsultacji pediatrycznej.

Co może wskazywać na niedostateczne karmienie?

• rzadkie oddawanie moczu (mniej niż 6 mokrych pieluch
  na dobę)
• apatia, brak energii, mała aktywność przy piersi
• płaczliwość, częsty niepokój, który nie ustępuje po karmieniu
• niski przyrost masy ciała
  lub spadek wagi

Regularne wizyty kontrolne i obserwacja dziecka pomagają ocenić, czy otrzymuje ono wystarczającą ilość mleka i rozwija się prawidłowo. W razie wątpliwości warto skonsultować się z pediatrą lub doradcą laktacyjnym.

Przyczyny, objawy i leczenie

---

Pieluszkowe zapalenie skóry (PZS) to częsta dolegliwość skórna
u niemowląt, która rozwija się
w wyniku podrażnienia skóry
w okolicy pieluszkowej. Najczęściej występuje między 7. a 12. miesiącem życia dziecka, gdy skóra jest szczególnie wrażliwa na wilgoć
i substancje drażniące.

Główną przyczyną PZS jest długotrwały kontakt skóry z moczem i kałem, co prowadzi do jej podrażnienia i osłabienia naturalnej bariery ochronnej. Wilgoć, tarcie pieluszki oraz obecność bakterii
i drożdżaków dodatkowo nasilają stan zapalny.

Objawy obejmują zaczerwienienie, obrzęk oraz drobne grudki lub nadżerki w miejscach styczności pieluszki ze skórą. W cięższych przypadkach mogą pojawić się bolesne pęcherzyki i sączące zmiany skórne, które wymagają konsultacji lekarskiej.

Jak leczyć i zapobiegać?

Podstawą leczenia PZS jest odpowiednia higiena oraz pielęgnacja skóry. Należy:

• często zmieniać pieluszkę,
  aby skóra nie pozostawała długo w wilgotnym środowisku.
• dokładnie myć i osuszać skórę, unikając nadmiernego pocierania. Unikać stsowania chusteczek nawilżających
• stosować kremy ochronne
  z tlenkiem cynku lub lanoliną, które tworzą barierę przed drażniącymi substancjami.
• pozwalać skórze „oddychać” –
  w miarę możliwości pozostawiać dziecko bez pieluszki przez kilka minut dziennie.

Jeśli objawy utrzymują się dłużej niż kilka dni lub pojawiają się pęcherze, nadżerki czy objawy infekcji grzybiczej, konieczna może być konsultacja z lekarzem, który zaleci odpowiednie leczenie.

Prawidłowa pielęgnacja i szybka reakcja na pierwsze symptomy pomagają skutecznie zapobiegać nawrotom PZS, zapewniając komfort i zdrowie delikatnej skóry dziecka.

---

Łojotokowe Zapalenie Skóry (ŁZS) to przewlekła, nawracająca choroba dermatologiczna, która objawia się stanem zapalnym i łuszczeniem skóry.

• typ ciemieniuchy – zmiany łuszczące sie pokrywają skórę owłosioną głowy brwi i rzęs
• typ wyprzeniowy – zmiany pokazują się w fałdach skórnych i okolice pieluszkowej.

Typ ciemieniuchy objawia się obecnością żółtej łuski na skórze głowy, brwi i rzęs na rumieniowym podłożu.
Typ wyprzeniowy charakteryzuje się silny stanem zapalnym
i zaczerwienieniem w okolicy pośladków, fałdach pachwinowych, pachowych oraz wokół szyi.
Taka skóra często ulega nadkażeniu np. grzybiczemu.

W leczeniu zmian o typie ciemieniuchy musimy ją natłuścić, żeby uległa stopniowemu zmiękczeniu, a następnie stopniowo ją usuwamy myjąc. Terapia powinna trwać około 2-3 tygodni.
Typ wyprzeniowy i silny stan zapalny będzie leczony przez lekarza środkami przeciwzapalnymi z grupy sterydowych oraz najczęściej lekiem przeciwgrzybicznym (zmiany nadkażone).

Zaleca się stosowanie łagodnych dermokosmetyków o działaniu nawilżającym i łagodzącym, które pomagają wzmocnić barierę ochronną skóry i zmniejszyć podrażnienia.

---

Atopowe Zapalenie Skóry (AZS)
u dzieci to najczęstsza dermatoza wieku dziecięcego, charakteryzuje się świądem jako objawem dominującym. Skóra jest sucha, podrażniona i zaczerwieniona,
z rumieniowymi, złuszczającymi
i rumieniowo-wysiękowymi zmianami. Drapanie prowadzi do jeszcze większych podrażnień,
a w przypadku nadkażenia bakteryjnego pogłębia stan zapalny
i prowadząc do tzw. zliszajcowacenia, czyli pokrywania zmian strupami i łuszczącą się skórą, najczęściej przy udziale gronkowców bytujących na skórze.

Objawy AZS u najmłodszych dzieci obejmują:

• niepokój
• niechęć do picia mleka – częste odrywanie się od piersi
• problemy ze snem – trudności
  w zasypianiu i częste wybudzenia

Obserwujemy, że dziecko położone na przewijaku wije się jak robak lub trze stopy o siebie. Odruch drapania pojawia się około 5-6 miesiąca życia.Gorące kąpiele i pocenie się mogą pogarszać objawy.

Lokalizacja zmian:

• AZS u małych dzieci
  (3-24 miesiące) występuje na policzkach, klatce piersiowej
  i kończynach
• u starszych dzieci
  (powyżej 3 lat) zmiany lokalizują się typowo w okolicach zgięć łokciowych i kolanowych, szyi oraz nadgarstków

Leczenia atopowego zapalenia skóry opiera się głównie na pielęgnacji skórę. Przede wszystkim musimy zadbać o prawidłowe nawilżanie – mycie preparatami emolientowym oraz smarowanie skóry. Dodatkowo, jeżeli występuje zaostrzenie,
czyli pogorszenie stanu skóry
u dziecka, wówczas lekarz – pediatra bądź dermatolog decyduje
o włączeniu dodatkowych leków przeciwzapalnych takich jak sterydy w maści bądź leki z grupy inhibitorów kalcyneuryny.

Atopowe zapalenie skóry nie zawsze jest objawem alergii pokarmowej
i niekoniecznie musi być nią związane, jednak faktem jest,
że dzieci z alergią pokarmową częściej prezentują objawy AZS.

---

Pojawia się w pierwszych 4-6 tygodniach życia niemowlaka, utrzymując się nawet do trzeciego miesiąca. Charakteryzuje się grudkami i krostkami spowodowanymi zwiększoną produkcją łoju. Zalecana pielęgnacja obejmuje unikanie tłustych kosmetyków i stosowanie preparatów jedynie nawilżających.